reklama Dietetyka2026_Medyk_890x300
2026-02-11 Aktualności

Szczepienia ochronne osób starszych coraz wyraźniej umacniają swoją pozycję jako jeden z kluczowych filarów nowoczesnej, odpowiedzialnej polityki zdrowotnej. Dane NFZ (m.in. raporty refundacyjne) potwierdzają rosnące znaczenie refundowanych szczepień, w szczególności kierowanych do najstarszych pacjentów objętych tzw. listą S. W praktyce oznacza to wzmacnianie działań profilaktycznych kosztem interwencji podejmowanych dopiero na etapie zaawansowanej choroby. Podejście to jest szczególnie ważne w naszym kraju – Polska od lat pozostaje w ogonie Unii Europejskiej, jeśli chodzi o wydatki przeznaczone na prewencję w zdrowiu.

W przypadku populacji seniorów profilaktyka ma szczególne znaczenie. Osoby w wieku 60+ i 65+ są najbardziej narażone na ciężki przebieg chorób zakaźnych, hospitalizacje oraz długotrwałe powikłania, które generują niebagatelne koszty dla systemu ochrony zdrowia. Szczepienia ochronne pozwalają znacząco ograniczyć to ryzyko, zmniejszając liczbę zarówno wizyt ambulatoryjnych, jak i hospitalizacji.

reklama GP_bezplatna
2026-02-09 Aktualności

Pierwotna hiperoksaluria to ultrarzadka, genetycznie uwarunkowana choroba metaboliczna, która bywa mylona ze „zwykłą” kamicą moczową”. Tymczasem jej konsekwencje są zdecydowanie bardziej poważne – prowadzą do nieodwracalnej niewydolności nerek i uszkodzeń wielu innych narządów, a nieleczona hiperoksaluria może nawet zagrażać życiu. O trudnościach diagnostycznych, dramatycznych decyzjach transplantacyjnych oraz przełomie, jaki przyniosły nowoczesne terapie oparte na interferencji RNA opowiada prof. dr hab. n. med. Przemysław Sikora, kierownik Kliniki Nefrologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie oraz lekarz kierujący Oddziałem Pediatrii i Nefrologii Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Lublinie.

2026-02-04 Aktualności

Nowy Europejski Kodeks Walki z Rakiem

Profilaktyka to także odpowiedzialność państw
Nowotwory nadal stanowią poważne i narastające obciążenie dla jednostek, systemów ochrony zdrowia oraz całego społeczeństwa. Szacuje się, że w 2022 r. w Unii Europejskiej z powodu nowotworów zmarło ok. 1,3 mln osób. Bez podjęcia działań liczba nowych zachorowań na nowotwory może wzrosnąć o ok. 18%, a liczba zgonów o 26% do 2040 r., co sprawi, że nowotwory staną się główną możliwą do uniknięcia przyczyną zgonów już do 2025 r.
Z okazji Światowego Dnia Walki z Rakiem Komisja Europejska, we współpracy z Międzynarodową Agencją Badań nad Rakiem (IARC), zaprezentowała piątą edycję Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem – inicjatywy zapoczątkowanej w 1987 r., której celem jest pomoc ludziom w podejmowaniu świadomych decyzji zmniejszających ryzyko zachorowania na nowotwory. Piąta edycja Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem obejmuje 14 prostych i zrozumiałych zaleceń opartych na najnowszych dowodach naukowych, które każdy może zastosować w codziennym życiu. Kodeks odnosi się do najważniejszych czynników ryzyka nowotworów, takich: jak palenie tytoniu, nadwaga i otyłość, brak aktywności fizycznej, niezdrowa dieta, spożywanie alkoholu, narażenie na promieniowanie słoneczne, zanieczyszczenie powietrza, radon oraz czynniki rakotwórcze w miejscu pracy. Zawiera również zalecenia dotyczące karmienia piersią, zakażeń wywołujących nowotwory, hormonalnej terapii zastępczej oraz zorganizowanych programów badań przesiewowych w kierunku nowotworów.

 

2026-02-02 Aktualności

Krew jest bezcennym lekiem nie tylko dla ofiar wypadków, ale też dla pacjentów oddziałów onkologicznych. Krwi nie da się wyprodukować, a będziemy jej potrzebowali coraz więcej, dlatego trzeba promować krwiodawstwo i lepiej zarządzać zasobami krwi w ramach tworzonej Krajowej Sieć Hematologicznej – wskazali eksperci w dziedzinie hematologii podczas konferencji prasowej "Krew jako lek strategiczny: jak nowoczesne terapie i decyzje systemowe zmieniają potrzeby transfuzji w Polsce”, zorganizowanej przez Polskie Towarzystwo Hematologiczne i Transfuzjologiczne.

Uruchomienie Krajowej Sieci Hematologicznej jest priorytetem, bo nie tylko ułatwi, a nawet uratuje życie licznym pacjentom hematologicznym, poprawi efektywność korzystania z cennych zapasów krwi, ale też przyniesie wymierne korzyści w budżecie na ochronę zdrowia – podkreślił prof. Krzysztof Giannopoulos, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologicznego i Transfuzjologicznego.

2026-01-30 Artykuł

Choroba z którą ludzkość boryka się od niepamiętnych czasów, znana była początkowo pod nazwą febris „gorączka” – od jej pierwszych objawów. Grecki lekarz Hipokrates (ok. 460377 p.n.e.), jako pierwszy powiązał bliskość stojących zbiorników wodnych z występowaniem gorączki wśród miejscowej ludności. Około 400 r. p.n.e. trafnie opisał podstawowe objawy malarii i uzależniał występowanie tej choroby od pór roku i miejsca przebywania pacjenta. Odróżniał gorączkę okresową od ciągłej występującej w innych chorobach zakaźnych, a także odnotowywał u chorych wzrost temperatury w ciągu doby, co drugi dzień (gr. tritaios pyretos „gorączka trzydniowa”) i co trzeci dzień (gr. tetartaios pyretos „gorączka czterodniowa”). 

2026-01-29 Artykuł

Schorzenia narządu ruchu są bardzo częstą przyczyną wizyt pacjentów w gabinetach lekarzy rodzinnych. To właśnie tam w wielu przypadkach rozpoczyna się proces diagnostyczno-terapeutyczno-leczniczy zespołu bólowego stawów. Radiosynowektomia jest metodą izotopowego leczenia stawów. To powtarzalny i bezpieczny zabieg, który polega na podaniu do jamy stawu lub pochewki ścięgnistej preparatu zawierającego izotop promieniotwórczy w formie radiokoloidu, powodujący wygaszenie aktywnego zapalenia błony maziowej. Jest wykorzystywany m.in. w leczeniu nawracających  wysięków w przebiegu choroby zwyrodnieniowej – głównie gonartrozy.

2026-01-28 Artykuł

Zapalenie ucha środkowego (OM) to stan zapalny ucha u dzieci, którego głównym czynnikiem predysponującym jest dysfunkcja trąbki Eustachiusza (ETD) zakłócająca wentylację ucha środkowego, co prowadzi do nagromadzenia płynu, a w konsekwencji do rozwoju infekcji. Obecne standardowe leczenie obejmuje stosowanie antybiotyków, a w niektórych przypadkach także zabiegi chirurgiczne, takie jak wprowadzenie drenów wentylacyjnych. Żucie gumy, szczególnie gumy z ksylitolem, zaproponowano jako nieinwazyjny sposób wspierający funkcjonowanie trąbki Eustachiusza poprzez pobudzanie połykania i aktywację mięśnia napinacza podniebienia miękkiego. Dodatkowo ksylitol wykazuje właściwości przeciwbakteryjne. Celem niniejszego przeglądu systematycznego było określenie skuteczności żucia gumy w poprawie funkcji trąbki Eustachiusza oraz zapobieganiu OM u dzieci. Analiza wykazała, że żucie gumy – zwłaszcza z ksylitolem – poprawia funkcjonowanie trąbki Eustachiusza, zmniejsza liczbę przypadków zapalenia ucha środkowego i stanowi skuteczne, tanie uzupełnienie terapii inwazyjnych.

2026-01-27 Artykuł

Zaburzenia funkcji poznawczych mogą wynikać z wielu przyczyn, w tym z przewlekłego stresu, stanu zapalnego lub niedoborów żywieniowych. W terapii tych dolegliwości wspomagająco stosuje się surowce pochodzące z takich roślin jak melisa lekarska (Melissa officinalis L.) i ashwagandha (Withania somnifera L. Dunal), a także witaminy z grupy B. Liście melisy wykazują działanie uspokajające i neuroprotekcyjne, ashwagandha poprawia odporność na stres i korzystnie wpływa na funkcje poznawcze, natomiast witaminy z grupy B wspierają metabolizm energetyczny oraz biosyntezę neuroprzekaźników.

2026-01-26 Artykuł

Zarówno ciąża jak i okres prekoncepcyjny stanowią wyjątkowy czas w życiu kobiety pod każdym względem, w tym medycznym. Przez długi czas wiedza na temat stosowania leków w tym okresie była ograniczona. W organizmie kobiety zachodzą liczne zmiany, które są uzależnione od wzrostu i rozwoju płodu, co wpływa na losy leku w ustroju niemalże na każdym etapie (wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji). Większość danych o wpływie leków na rozrodczość
i rozwijający się płód pochodzą z badań in vitro prowadzonych na hodowlach komórkowych lub in vivo na zwierzętach. Badania randomizowane dotyczące terapii kobiet ciężarnych są nieliczne i trudne do przeprowadzenia zarówno z technicznego, jak i etycznego punktu widzenia. Powszechnie panujący pogląd o nieleczeniu kobiet ciężarnych wydaje się jednak błędny. 

2026-01-26 Aktualności

CGM zalecane także przy jednej dawce insuliny

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą – 2026

W opublikowanych przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) najnowszych wytycznych klinicznych na rok 2026 szczególną uwagę poświęcono zastosowaniu systemów ciągłego monitorowania stężenia glukozy (CGM). Po raz pierwszy systemy CGM zostały oficjalnie zalecone pacjentom stosującym pojedyncze wstrzyknięcia insuliny oraz doustne leki przeciwhiperglikemiczne. 

Systemy CGM są obecnie zalecane jako narzędzie samokontroli wspomagające osiąganie celów terapeutycznych nie tylko przy stosowaniu intensywnej insulinoterapii, ale także u osób leczonych pojedynczymi wstrzyknięciami insuliny, doustnymi lekami przeciwhiperglikemicznymi oraz/lub agonistami receptora GLP-1 i/lub GIP/GLP-1. Dostęp do CGM w tych grupach pacjentów pozwala lepiej rozumieć reakcje organizmu na leki, dietę i aktywność fizyczną, a także szybciej identyfikować nieprawidłowości w zmianach poziomu glukozy – zanim dojdzie do rozwoju powikłań.

2026-01-24 Aktualności

Oddajemy do rąk Państwa nowe, uaktualnione wydanie monografii, będące kontynuacją wydań poprzednich Ograniczona płodność męska. Fizjologia, zagrożenia, leczenie niepłodności, która staraniem Wydawnictwa Medyk ukazywała się kolejno w latach 2008, 2014, 2021 (Copyright Wydawnictwo Medyk®, K.L. Krzystyniak, H.M. Kalota®). Przedstawiamy w najnowszym wydaniu monografii Nowoczesna andrologia w obliczu narastającej niepłodności męskiej zbiór nowych faktów, danych medycznych i aktualnych kierunków w badaniach andrologicznych, które uzupełniają poprzednie wydania naszej książki. Nowości uzyskiwane aktualnie w dziedzinie andrologii w dużej mierze powstają dzięki wprowadzeniu zaawansowanych tzw. technologii multi-omicznych, nowoczesnych technik badawczych. Dwie dekady XXI w. wniosły rozwój nowoczesnych biotechnologii i technik analitycznych. Światowa nauka dysponuje dzisiaj narzędziami analityczno- badawczymi o molekularnej dokładności. Logicznym pytaniem jest zatem do jakich hipotez, teorii zdrowotnych i odkryć doszliśmy dzisiaj w zakresie zdrowia reprodukcyjnego mężczyzny. Badania asocjacyjne całego genomu (GWAS, ang. genome-wide asociation studies) i badania asocjacyjne całego epigenomu (EWAS, ang. epigenome-wide association studies) wyodrębniły nowy kierunek oceny zagrożeń zdrowotnych, który to kierunek określa się mianem eksposomiki (ang. exposomics). Teoria eksposomów/ekspozycji rozszerza koncepcję genomu i środowiska, ponieważ bierze pod uwagę całość ekspozycji środowiskowych, których doświadczają jednostki przez całe życie, w tym czynniki dietetyczne, nawyki związane ze stylem życia, zanieczyszczenia chemiczne, stresory psychospołeczne i inne wpływy zewnętrzne. Do charakteryzowania i ilościowego określenia pełnego spektrum narażenia środowiskowego służą technologie omiczne: metabolomika (ang. metabolomics), transkryptomika (ang. transcriptomics), genomika (ang. genomics), epigenomika (ang. epigenomics) i inne. Odkrycia i postępy technologii omicznych nie są anonimowe, jednak świadomie ograniczyliśmy cytowanie piśmiennictwa głównie do publikacji przeglądowych i metaanaliz opartych na przeglądzie randomizowanych badań klinicznych (RCT, ang. randomized clinical trials).
 

2026-01-23 Aktualności

Bezsenność charakteryzuje się uporczywymi trudnościami w zasypianiu lub utrzymaniu snu, często z wczesnym wybudzaniem się i słabą jakością snu. Chociaż kiedyś uważano ją za problem wtórny w stosunku do chorób medycznych i psychiatrycznych, obecnie jest powszechnie uznawana za niezależne schorzenie, które wymaga diagnozy i leczenia. Szacuje się, że globalnie częstość występowania przewlekłej bezsenności (trwającej powyżej 3 miesięcy i powtarzającej się ponad 3 razy w ciągu tygodnia) u dorosłych wynosi ok. 16%. Ogólnie bezsenność występuje częściej u kobiet (19%) niż u mężczyzn (13,4%) we wszystkich grupach wiekowych, a ciężka bezsenność według szacunków dotyka 10% kobiet i 6% mężczyzn. W Polsce ocenia się, że przewlekła bezsenność dotyczy ok. 19% społeczeństwa, co jest bardzo wysokim wskaźnikiem.

Bezsenność skutkuje poważnymi zaburzeniami zdrowotnymi i psychicznymi, negatywnie wpływa na jakość życia. Związana jest z występowaniem chorób układu krążenia, metabolicznych i neurodegeneracyjnych, a także psychicznych (np. depresji, lęku, przewlekłego bólu, nadużywania substancji psychoaktywnych i obniżenia jakości życia). Ponadto powoduje wzrost kosztów ekonomicznych, w tym opieki zdrowotnej, zmniejszoną produktywność zawodową czy zwiększone ryzyko wypadków.

2026-01-21 Aktualności

Mężczyźni po 50. roku życia należą do grupy najbardziej zagrożonej zachorowaniem na raka prostaty, a jednocześnie najmniej skłonnej do badań profilaktycznych i regularnych wizyt u lekarza. Rak prostaty (gruczołu krokowego) jest najczęściej rozpoznawanym nowotworem u mężczyzn w Polsce i jedną z głównych przyczyn zgonów onkologicznych. Współczesna medycyna oferuje narzędzia, które pozwalają zapobiegać i leczyć nowotwory u mężczyzn skuteczniej niż kiedykolwiek wcześniej – pod warunkiem wczesnego wykrycia i sprawnie działającego systemu opieki medycznej. Dzień Dziadka to dobra okazja do tego, aby mówić o zdrowiu mężczyzn. Rak prostaty przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo albo dawać niespecyficzne dolegliwości, które łatwo zbagatelizować. Wielu mężczyzn latami odkłada wizytę u lekarza, wykonanie prostego badania PSA czy konsultację urologiczną. Skutkiem są rozpoznania stawiane zbyt późno – wtedy, gdy choroba jest już zaawansowana. 

2026-01-19 Aktualności

Stwardnienie rozsiane a borelioza. Czy można je pomylić?

Rozmowa z prof. dr hab. n. med. Alicją Kalinowską

W przestrzeni publicznej pojawiają się opinie, że stwardnienie rozsiane bywa mylone z boreliozą, a strach przed diagnozą SM sprawia, że pacjenci chwytają się nadziei, iż „to tylko borelioza”. Jak w rzeczywistości wygląda diagnostyka różnicowa, dlaczego w praktyce neurologicznej takie pomyłki zdarzają się niezwykle rzadko oraz dlaczego uporczywe szukanie innych niż SM przyczyn objawów może być niebezpieczne – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Alicja Kalinowska, prezes Sekcji Stwardnienia Rozsianego i Neuroimmunologii Polskiego Towarzystwa Neurologicznego oraz kierownik Zakładu Neuroimmunologii Instytutu Chorób Układu Nerwowego Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

 

Pani Profesor, dlaczego stwardnienie rozsiane i borelioza tak często są ze sobą porównywane?

Stwardnienie rozsiane, czyli SM (łac. sclerosis multiplex), to przewlekła autoimmunologiczna choroba ośrodkowego układu nerwowego, w której układ odpornościowy atakuje własne struktury mózgu i rdzenia kręgowego. Prowadzi to do powstawania zmian zapalnych i uszkodzenia mieliny, które mogą dawać różnorodne objawy neurologiczne. Objawy te nie są specyficzne, a więc mogą pojawić się w przebiegu innych chorób, w tym także – choć rzadko – w przypadkach neuroboreliozy. Warto zwrócić uwagę, że neuroborelioza i borelioza nie są pojęciami tożsamymi. Borelioza to choroba infekcyjna wywołana przez bakterie – krętki Borrelia, która może zająć różne tkanki i narządy. U kilku procent pacjentów dochodzi do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego, czyli tego samego obszaru, który jest objęty procesem autoimmunologicznym w stwardnieniu rozsianym. Takie sytuacje oczywiście uwzględniamy w diagnostyce różnicowej, zwłaszcza u pacjentów z pierwszymi objawami neurologicznymi. Rozpoznanie SM opiera się jednak nie tylko na identyfikacji objawów klinicznych, ale – przede wszystkim – na uwidocznieniu charakterystycznych uszkodzeń w badaniu rezonansu magnetycznego oraz nieprawidłowości w płynie mózgowo-rdzeniowym.

2026-01-14 Aktualności

11 mln dorosłych osób w Polsce cierpi na nadciśnienie tętnicze. Tylko 22,4% chorych osiąga cele terapeutyczne, tj. ciśnienie tętnicze poniżej 130/80 mmHg. Ma to poważne konsekwencje zdrowotne, takie jak zwiększona liczba udarów i zawałów, a także przedwczesne zgony. Odpowiedzią na ten niski poziom skuteczności leczenia jest inauguracja nowego, ogólnopolskiego programu Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego: „Misja 50/30. Ciśnienie pod kontrolą”. Celem programu jest zwiększenie odsetka pacjentów z prawidłowo kontrolowanym ciśnieniem tętniczym do 50% do 2030 r. Program został objęty honorowym patronatem Senackiej Komisji Zdrowia w ramach ogłoszonego przez Senat RP Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki 2025. Jak podkreśla prof. dr hab. n. med. Mieczysław Litwin, prezes Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, wyzwanie związane z nadciśnieniem tętniczym dotyczy przede wszystkim skutecznego wdrażania i konsekwentnej realizacji celów terapeutycznych w codziennej praktyce.

Copyright © Medyk sp. z o.o