Choroba z którą ludzkość boryka się od niepamiętnych czasów, znana była początkowo pod nazwą febris „gorączka” – od jej pierwszych objawów. Grecki lekarz Hipokrates (ok. 460–377 p.n.e.), jako pierwszy powiązał bliskość stojących zbiorników wodnych z występowaniem gorączki wśród miejscowej ludności. Około 400 r. p.n.e. trafnie opisał podstawowe objawy malarii i uzależniał występowanie tej choroby od pór roku i miejsca przebywania pacjenta. Odróżniał gorączkę okresową od ciągłej występującej w innych chorobach zakaźnych, a także odnotowywał u chorych wzrost temperatury w ciągu doby, co drugi dzień (gr. tritaios pyretos „gorączka trzydniowa”) i co trzeci dzień (gr. tetartaios pyretos „gorączka czterodniowa”). 

Schorzenia narządu ruchu są bardzo częstą przyczyną wizyt pacjentów w gabinetach lekarzy rodzinnych. To właśnie tam w wielu przypadkach rozpoczyna się proces diagnostyczno-terapeutyczno-leczniczy zespołu bólowego stawów. Radiosynowektomia jest metodą izotopowego leczenia stawów. To powtarzalny i bezpieczny zabieg, który polega na podaniu do jamy stawu lub pochewki ścięgnistej preparatu zawierającego izotop promieniotwórczy w formie radiokoloidu, powodujący wygaszenie aktywnego zapalenia błony maziowej. Jest wykorzystywany m.in. w leczeniu nawracających  wysięków w przebiegu choroby zwyrodnieniowej – głównie gonartrozy.

Zapalenie ucha środkowego (OM) to stan zapalny ucha u dzieci, którego głównym czynnikiem predysponującym jest dysfunkcja trąbki Eustachiusza (ETD) zakłócająca wentylację ucha środkowego, co prowadzi do nagromadzenia płynu, a w konsekwencji do rozwoju infekcji. Obecne standardowe leczenie obejmuje stosowanie antybiotyków, a w niektórych przypadkach także zabiegi chirurgiczne, takie jak wprowadzenie drenów wentylacyjnych. Żucie gumy, szczególnie gumy z ksylitolem, zaproponowano jako nieinwazyjny sposób wspierający funkcjonowanie trąbki Eustachiusza poprzez pobudzanie połykania i aktywację mięśnia napinacza podniebienia miękkiego. Dodatkowo ksylitol wykazuje właściwości przeciwbakteryjne. Celem niniejszego przeglądu systematycznego było określenie skuteczności żucia gumy w poprawie funkcji trąbki Eustachiusza oraz zapobieganiu OM u dzieci. Analiza wykazała, że żucie gumy – zwłaszcza z ksylitolem – poprawia funkcjonowanie trąbki Eustachiusza, zmniejsza liczbę przypadków zapalenia ucha środkowego i stanowi skuteczne, tanie uzupełnienie terapii inwazyjnych.

Zaburzenia funkcji poznawczych mogą wynikać z wielu przyczyn, w tym z przewlekłego stresu, stanu zapalnego lub niedoborów żywieniowych. W terapii tych dolegliwości wspomagająco stosuje się surowce pochodzące z takich roślin jak melisa lekarska (Melissa officinalis L.) i ashwagandha (Withania somnifera L. Dunal), a także witaminy z grupy B. Liście melisy wykazują działanie uspokajające i neuroprotekcyjne, ashwagandha poprawia odporność na stres i korzystnie wpływa na funkcje poznawcze, natomiast witaminy z grupy B wspierają metabolizm energetyczny oraz biosyntezę neuroprzekaźników.

Zarówno ciąża jak i okres prekoncepcyjny stanowią wyjątkowy czas w życiu kobiety pod każdym względem, w tym medycznym. Przez długi czas wiedza na temat stosowania leków w tym okresie była ograniczona. W organizmie kobiety zachodzą liczne zmiany, które są uzależnione od wzrostu i rozwoju płodu, co wpływa na losy leku w ustroju niemalże na każdym etapie (wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji). Większość danych o wpływie leków na rozrodczość
i rozwijający się płód pochodzą z badań in vitro prowadzonych na hodowlach komórkowych lub in vivo na zwierzętach. Badania randomizowane dotyczące terapii kobiet ciężarnych są nieliczne i trudne do przeprowadzenia zarówno z technicznego, jak i etycznego punktu widzenia. Powszechnie panujący pogląd o nieleczeniu kobiet ciężarnych wydaje się jednak błędny. 

Znaczna liczba stosowanych obecnie łacińskich nazw chorób pochodzi z czasów, w których zrodziła się medycyna, zapoczątkowana przez greckich myślicieli z Knidos i rozwinięta przez Hipokratesa (ok. 460–377 p.n.e.), a następnie przez Arystotelesa (384–322 p.n.e.), Galena (131–201 n.e.) i ich następców. Większość jednak z tych nazw powstała już w czasach nowożytnych, wraz z rozwojem medycyny i nauk pokrewnych. Z historycznego punktu widzenia tworzą one terminy neolatyńskie.

Berberyna to naturalny alkaloid izochinolinowy o szerokim spektrum aktywności farmakologicznej, stosowany od wieków w tradycyjnej medycynie chińskiej i ajurwedzie. Współczesne badania potwierdziły jej właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne, a także działanie hipoglikemizujące i obniżające poziom cholesterolu. Ponadto berberyna wpływa na poprawę profilu lipidowego, wspiera redukcję masy ciała, wykazuje działanie hepatoprotekcyjne i hipourykemiczne. Niniejszy przegląd stanowi aktualne podsumowanie przekroju farmakologicznego berberyny, eksperymentów na modelach zwierzęcych, badań klinicznych oraz wykorzystania w terapii niektórych chorób metabolicznych, w tym cukrzycy typu 2, otyłości, niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby, hiperlipidemii i dny moczanowej.

Kobiety w ciąży są szczególnie narażone na niedobór żelaza. Odpowiednia suplementacja tego składnika ogranicza występowanie problemów zdrowotnych u matki oraz wspiera prawidłowy rozwój płodu. Niemniej jednak zalecana jest ostrożność w przyjmowaniu preparatów ze względu na ryzyko pojawienia się skutków ubocznych nadmiaru żelaza w organizmie. Badania naukowe potwierdzają, że dawka, częstotliwość przyjmowania, postać stosowanego preparatu, dieta, uwarunkowania genetyczne czy edukacja zdrowotna należą do czynników, które determinują skuteczność oraz bezpieczeństwo suplementacji.  

Do najczęstszych przewlekłych chorób układu oddechowego należą astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc. Do leków stosowanych w leczeniu tych schorzeń zalicza się glikokortykosteroidy i cholinolityki wziewne. Glikokortykosteroidy wziewne znajdują zastosowanie w każdej postaci i stopniu zaawansowania astmy w leczeniu przewlekłym. Na uwagę zasługuje beklometazon, którego metabolizm w mniejszym stopniu zależy od CYP3A niż innych kortykosteroidów i interakcje są raczej mało prawdopodobne. Wziewne cholinolityki znajdują zastosowanie w terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

Nadciśnienie tętnicze bardzo często występuje w Polsce i jest jednym z głównych czynników ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. W 2024 r. eksperci Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) opublikowali nowe wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia nadciśnienia tętniczego oraz postępowania w przypadku podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego (BP). W wytycznych ESC podkreślono, że leczenie hipotensyjne powinno być włączane u wszystkich pacjentów z potwierdzonym nadciśnieniem tętniczym, niezależnie od ich ryzyka sercowo-naczyniowego. Ponadto terapię hipotensyjną włącza się u pacjentów z podwyższonymi wartościami BP w zależności od oszacowanego ryzyka ocenionego w skali SCORE2 (dla osób w wieku 40–69 lat) lub SCORE2-OP (dla osób w wieku 70–89 lat) oraz biorąc pod uwagę ich charakterystykę kliniczną. Decyzję o tym podejmuje się po 3 miesiącach od wprowadzenia zmian w stylu życia, jeśli BP nadal wynosi ≥ 130/80 mmHg. Do głównych, preferowanych klas leków wykorzystywanych w terapii hipotensyjnej należą: 1) leki działające na układ renina-angiotensyjna-aldosteron (ACEI lub ARB), 2) diuretyki tiazydowe lub tiazydopodobne, 3) dihydropirydynowe blokery kanałów wapniowych, 4) beta-adrenolityki.

Odporność jest bardzo ważna w okresie jesieni i zimy. Wiele czynników osłabia odporność organizmu. Zdrowy styl życia i odpowiednia dieta mogą nie wystarczyć. Czym się wspomóc w tym okresie? Naturalne składniki roślinne oraz witaminy i minerały skutecznie wspierają układ immunologiczny w tym czasie. Rozmaryn i tymianek mogą pomóc w walce z wirusami. Podobnie jak witamina D, której receptory obecne są praktycznie w każdej komórce układu odpornościowego.

Kwas masłowy jest krótkołańcuchowym kwasem tłuszczowym, wytwarzanym w organizmie ludzkim w wyniku fermentacji mikrobiologicznej w jelicie grubym. Służy nie tylko jako podstawowy składnik odżywczy, który dostarcza energię do kolonocytów, ale także jako mediator komórkowy regulujący wiele funkcji komórek jelitowych, w tym ekspresję genów, różnicowanie komórek, rozwój tkanki jelitowej, redukcję stresu oksydacyjnego i utrzymanie integralności bariery jelitowej. Na produkcję kwasu wpływ ma rodzaj pożywienia oraz zmiany mikroflory jelitowej. Preparaty zawierające sól kwasu (maślan) stosowane są jako środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego do postępowania dietetycznego u pacjentów z chorobami i zaburzeniami funkcji jelit. Podawane są w przypadku schorzeń takich jak zespół jelita drażliwego (IBS), nieswoiste choroby zapalne jelit, zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, biegunki oraz w stanach po radioterapii i zabiegach chirurgicznych dolnego odcinka przewodu pokarmowego.

Owoce palmy sabalowej (to poprawna nazwa, choć powszechnie stosowana jest niepoprawna "palma sabałowa") są szeroko stosowanym surowcem roślinnym w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego oraz towarzyszących temu schorzeniu objawów w dolnych drogach moczowych. Ekstrakty heksanowe oraz etanolowe z tego surowca cechują się dobrym profilem bezpieczeństwa i tolerancji, stanowią jedną z opcji terapeutycznych, która może być rozważana w wybranych sytuacjach klinicznych, zwłaszcza u pacjentów obawiających się działań niepożądanych leków syntetycznych. W niniejszej pracy przeglądowej omówiono także dostępne dane dotyczące zastosowania S. repens w leczeniu łysienia androgenowego oraz zaburzeń erekcji współistniejących z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego.

Wysoki poziom cholesterolu i stany zapalne wątroby (stłuszczenie, zwłóknienie, marskość wątroby) są poważnym problemem zdrowotnym, wymagającym podjęcia natychmiastowego leczenia. Alternatywą dla leków syntetycznych mogą być preparaty zawierające ekstrakty z liści karczocha zwyczajnego (Cynara scolymus) i nasion ostropestu plamistego (Sylibum marianum). Oba surowce roślinne wykazują właściwości: hepatoochronne, antyoksydacyjne, przeciwzapalne, żółciotwórcze, żółciopędne, przeciwcukrzycowe, przeciwmiażdżycowe i obniżające poziom cholesterolu we krwi. Właściwości lecznicze liści karczocha wynikają z zawartości związków polifenolowych, m.in. cynaryny, cynarozydu i laktonu seskwiterpenowego – cynaropikryny. Z kolei działanie lecznicze ostropestu  związane jest z obecnością sylimaryny, czyli grupy związków należących do flawonolignanów. Preparaty zawierające ekstrakty z karczocha i ostropestu polecane są w stanach zapalnych wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych oraz w podwyższonym poziomie cholesterolu we krwi.