Na nowej liście leków refundowanych, która obowiązuje 1 października br., znalazły się dwa nowe leki dla pacjentów z nowotworami układu pokarmowego. Pacjenci z zaawansowanym rakiem jelita grubego będą mogli skorzystać z frukwintynibu stosowanego w monoterapii w III i kolejnych liniach leczenia po zastosowanych wcześniej lekach. Natomiast pacjenci z zaawansowanym rakiem żołądka HER2-dodatnim, którzy stanowią 10-20% wszystkich przypadków raka żołądka, otrzymają trastuzumab derukstekan w monoterapii w II lub kolejnych liniach leczenia.

Lekarze zwracają uwagę na negatywne skutki społeczne i zdrowotne reklamy alkoholu, który pozostaje jedną z głównych przyczyn hospitalizacji – w niektórych placówkach nawet 25% pacjentów trafia do szpitala z powodu ostrych lub przewlekłych problemów związanych z jego nadużywaniem. WHO wskazuje, że alkohol może powodować ponad 200 chorób i urazów, w tym nowotwory, choroby serca, nadciśnienie czy otyłość, już nawet niewielkie ilości tej substancji zwiększają ryzyko zachorowań.

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zauważa, że reklamy alkoholu z udziałem znanych artystów i sportowców – osób cieszących się autorytetem i popularnością – sprzyjają wzrostowi spożycia, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży. Samorząd lekarski apeluje, aby osoby publiczne nie brały udziału w kampaniach promujących alkohol i firmy, które go produkują, podkreślając ich szczególną odpowiedzialność za kształtowanie postaw społecznych.

Choroby układu oddechowego od lat pozostają w cieniu innych problemów zdrowotnych, mimo że dotykają milionów Polaków, ograniczają codzienne funkcjonowanie chorych i ich rodzin oraz generują gigantyczne koszty społeczne, które w Polsce przekraczają już 79 mld zł rocznie. W przeddzień Światowego Dnia Płuc, obchodzonego 25 września, Polskie Towarzystwo Chorób Płuc oraz Koalicja ZDROWE PŁUCA zorganizowały konferencję prasową: Choroby płuc – niewidzialna epidemia XXI wieku. Manifest na rzecz Zdrowych Płuc – czas na strategię pulmonologiczną w Polsce. Wydarzenie miało na celu podkreślenie skali wyzwań zdrowotnych związanych z chorobami płuc, konieczności rozszerzenia dostępu do nowoczesnej rehabilitacji pulmonologicznej, w tym innowacyjnych metod mechanicznego oczyszczania dróg oddechowych oraz pilnej potrzeby stworzenia narodowej strategii pulmonologicznej, która odciąży system opieki zdrowotnej, ale przede wszystkim pozwoli skuteczniej wspierać pacjentów, przywracając im nie tylko oddech, ale i godne życie.

– W Polsce mierzymy się z falą chorób płuc: POChP dotyka milionów osób, a skutki COVID-19 wciąż ujawniają się w postaci przewlekłych problemów oddechowych. To niewidzialna epidemia – objawy bywają bagatelizowane, ale konsekwencje są dramatyczne: od nagłych zaostrzeń wymagających hospitalizacji po trwałe obniżenie jakości życia. Rak płuca zabija po cichu, a zaostrzenia POChP zwiększają ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca i udaru mózgu. Ryzyko to jest szczególnie wysokie w pierwszych tygodniach po zaostrzeniu, a w przypadku ciężkich zaostrzeń może wzrosnąć niemal dziesięciokrotnie. Co więcej, wśród populacji chorych na POChP obserwuje się znaczący odsetek zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych, obok zgonów związanych z chorobami układu oddechowego i rakiem płuca. Konsekwencje zaostrzeń POChP wykraczają więc poza płuca. Choroby płuc muszą stać się priorytetem zdrowotnym – ich lekceważenie prowadzi do niepotrzebnych tragedii. Pandemia pokazała, że zaniedbania w pulmonologii kosztują życie. Potrzebujemy natychmiastowej zmiany podejścia, zanim będzie za późno. Bez działań system ochrony zdrowia nie poradzi sobie z tym obciążeniem – ostrzega dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska, prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, koordynator Oddziału Chorób Płuc i Niewydolności Oddychania z Pododdziałem NWM i Pododdziałem Zaburzeń Oddychania w Czasie Snu, Kujawsko-Pomorskie Centrum Pulmonologii w Bydgoszczy.

Wyniki badania FLAURA-2 zaprezentowane podczas Światowej Konferencji Raka Płuca WCLC 2025 w Barcelonie potwierdzają, że połączenie ozymertynibu z chemioterapią znacząco wydłuża całkowity czas przeżycia (OS) u pacjentów z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP) z wariantami patogennymi w genie EGFR, niezależnie od stadium zaawansowania choroby.Terapia ta wykazała najdłuższą obserwowaną dotąd medianę przeżycia całkowitego – 47,5 miesiąca w porównaniu do 37,6 miesiąca w grupie kontrolnej.

– FLAURA-2 to jedno z najważniejszych badań ostatnich lat w obszarze leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca z wariantami patogennymi w genie EGFR. Uzyskana mediana to najdłuższa mediana w historii badań nad zaawansowanym EGFR-dodatnim rakiem płuca. Co więcej, korzyści z terapii skojarzonej były widoczne we wszystkich podgrupach pacjentów. Wyniki FLAURA-2 jednoznacznie potwierdzają, że leczenie oparte na ozymertynibie pozostaje standardem postępowania – tłumaczy dr n. med. Katarzyna Stencel, onkolog kliniczny, kierująca Oddziałem Klinicznym z Pododdziałem Dziennej Chemioterapii w Wielkopolskim Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii. – To wyjątkowy moment w historii leczenia raka płuca oraz ogromna nadzieja dla pacjentów i ich rodzin. Co ważne, terapia pozostaje dobrze tolerowana i nie wpływa negatywnie na jakość życia. 

Europejski Tydzień Urologii to coroczna inicjatywa Europejskiego Towarzystwa Urologicznego, której celem jest zwiększanie świadomości na temat profilaktyki i leczenia chorób układu moczowo-płciowego. Z tej okazji Stowarzyszenie „UroConti” po raz kolejny organizuje Dni Otwarte w Warszawie, których celem jest edukowanie w zakresie profilaktyki, diagnostyki i leczenia chorób dna miednicy – zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. 

W programie Dni Otwartych znajdą się m.in.:

• wykłady prowadzone przez doświadczonych fizjoterapeutów i położne;
• możliwość zadawania pytań ekspertom;
• spotkania z pacjentami działającymi od wielu lat w Stowarzyszeniu;
• niespodzianki dla uczestników.

Miejsce wydarzenia: Centrum Medyczne MCC, ul. Chmielna 132/134, Warszawa; liczba miejsc jest ograniczona. Szczegółowe informacje: www.uroconti.pl.

Na liście leków refundowanych, która zacznie obowiązywać od 1 października tego roku, znalazło się 28 terapii nieonkologicznych oraz 22 onkologicznych. Zmiany dotyczą m.in. leków o ugruntowanej skuteczności, nowych terapii chorób rzadkich i ultrarzadkich, nowych technologii lekowych o wysokim poziomie innowacyjności refundowanych w ramach Funduszu Medycznego. Zmieniają się także wykazy bezpłatnych leków – w tym nowych szczepień w wykazie 65+.

– To nie tylko ostatnie ogłoszenie w tym roku, ale także historyczne. Na październikowej liście znalazła się rekordowa liczba terapii – refundacją objęto aż 50 nowych leków – powiedziała wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk. 

Łącznie w 2025 r. refundacją objęto 151 leków –  to również rekordowy wynik od 2012 r., czyli początku funkcjonowania samej ustawy o refundacji. Na ostatnim obwieszczeniu znalazło się 13 nowych terapii stosowanych w chorobach kobiecych, m.in. w endometriozie, raku piersi, jajnika i jajowodu. Szczególnie istotnym punktem październikowej listy jest pierwszy trójskładnikowy lek na endometriozę. 1 lipca tego roku Ministerstwo Zdrowia wprowadziło kompleksowy model leczenia tej choroby, obejmujący utworzenie ośrodków referencyjnych.

W Polsce nowotwór mózgu dotyka nawet 2375 osób rocznie, z czego najczęściej rozpoznawalnym typem morfologicznym są glejaki (75% – co daje 1783 pacjentów rocznie). Wskaźnik 5-letniego przeżycia pacjentów z glejakami w Polsce w latach 2010–2024 wynosił 28,2%, co jest jednym z niższych wyników w Europie. Zachorowalność na nowotwory mózgu rośnie po 30. r.ż., osiągając maksimum w ósmej dekadzie życia i to mężczyźni chorują częściej niż kobiety. Takie wnioski płyną z najnowszego raportu pt. „Nowotwory złośliwe mózgu – analiza epidemiologiczna”, który opublikował na początku września Krajowy Rejestr Nowotworów, działający przy Narodowym Instytucie Onkologii – Państwowym Instytucie Badawczym.

– Glejaki są jednymi z najbardziej wymagających nowotworów zarówno pod względem diagnostyki, jak i leczenia. Dane z Krajowego Rejestru Nowotworów pokazują, że mimo postępów medycyny, rokowania pacjentów z glejakiem –szczególnie wielopostaciowym, pozostają bardzo niekorzystne – podkreśla współautorka raportu dr hab. Joanna Didkowska (Krajowy Rejestr Nowotworów, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy).

Chłoniak grudkowy (FL, follicular lymphoma) to drugi najczęstszy nowotwór układu chłonnego w Polsce, który rozwija się powoli i przez długi czas może nie dawać objawów. W wielu przypadkach choroba rozpoznawana jest dopiero w zaawansowanym stadium, gdy powiększone węzły chłonne osiągają znaczne rozmiary. Rocznie diagnozuje się niemal 600 nowych przypadków, a większość pacjentów ma ponad 60 lat. Mimo postępującego rozwoju terapii onkologicznych leczenie chłoniaka grudkowego nadal wiąże się z wieloma wyzwaniami. Choroba najczęściej wymaga wielu linii leczenia, a odpowiedź na standardową immunochemioterapię nie zawsze jest trwała. Szczególnie trudna jest sytuacja pacjentów, u których dochodzi do progresji w ciągu 24 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej linii leczenia – osoby te mają znacznie gorsze rokowanie i ograniczone możliwości terapeutyczne.

Odporność jest bardzo ważna w okresie jesieni i zimy. Wiele czynników osłabia odporność organizmu. Zdrowy styl życia i odpowiednia dieta mogą nie wystarczyć. Czym się wspomóc w tym okresie? Naturalne składniki roślinne oraz witaminy i minerały skutecznie wspierają układ immunologiczny w tym czasie. Rozmaryn i tymianek mogą pomóc w walce z wirusami. Podobnie jak witamina D, której receptory obecne są praktycznie w każdej komórce układu odpornościowego.

Kwas masłowy jest krótkołańcuchowym kwasem tłuszczowym, wytwarzanym w organizmie ludzkim w wyniku fermentacji mikrobiologicznej w jelicie grubym. Służy nie tylko jako podstawowy składnik odżywczy, który dostarcza energię do kolonocytów, ale także jako mediator komórkowy regulujący wiele funkcji komórek jelitowych, w tym ekspresję genów, różnicowanie komórek, rozwój tkanki jelitowej, redukcję stresu oksydacyjnego i utrzymanie integralności bariery jelitowej. Na produkcję kwasu wpływ ma rodzaj pożywienia oraz zmiany mikroflory jelitowej. Preparaty zawierające sól kwasu (maślan) stosowane są jako środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego do postępowania dietetycznego u pacjentów z chorobami i zaburzeniami funkcji jelit. Podawane są w przypadku schorzeń takich jak zespół jelita drażliwego (IBS), nieswoiste choroby zapalne jelit, zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, biegunki oraz w stanach po radioterapii i zabiegach chirurgicznych dolnego odcinka przewodu pokarmowego.

Owoce palmy sabalowej (to poprawna nazwa, choć powszechnie stosowana jest niepoprawna "palma sabałowa") są szeroko stosowanym surowcem roślinnym w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego oraz towarzyszących temu schorzeniu objawów w dolnych drogach moczowych. Ekstrakty heksanowe oraz etanolowe z tego surowca cechują się dobrym profilem bezpieczeństwa i tolerancji, stanowią jedną z opcji terapeutycznych, która może być rozważana w wybranych sytuacjach klinicznych, zwłaszcza u pacjentów obawiających się działań niepożądanych leków syntetycznych. W niniejszej pracy przeglądowej omówiono także dostępne dane dotyczące zastosowania S. repens w leczeniu łysienia androgenowego oraz zaburzeń erekcji współistniejących z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego.

Wysoki poziom cholesterolu i stany zapalne wątroby (stłuszczenie, zwłóknienie, marskość wątroby) są poważnym problemem zdrowotnym, wymagającym podjęcia natychmiastowego leczenia. Alternatywą dla leków syntetycznych mogą być preparaty zawierające ekstrakty z liści karczocha zwyczajnego (Cynara scolymus) i nasion ostropestu plamistego (Sylibum marianum). Oba surowce roślinne wykazują właściwości: hepatoochronne, antyoksydacyjne, przeciwzapalne, żółciotwórcze, żółciopędne, przeciwcukrzycowe, przeciwmiażdżycowe i obniżające poziom cholesterolu we krwi. Właściwości lecznicze liści karczocha wynikają z zawartości związków polifenolowych, m.in. cynaryny, cynarozydu i laktonu seskwiterpenowego – cynaropikryny. Z kolei działanie lecznicze ostropestu  związane jest z obecnością sylimaryny, czyli grupy związków należących do flawonolignanów. Preparaty zawierające ekstrakty z karczocha i ostropestu polecane są w stanach zapalnych wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych oraz w podwyższonym poziomie cholesterolu we krwi.

Szpiczak plazmocytowy (synonim: szpiczak mnogi; ang. multiple myeloma – MM)  należy do grupy monoklonalnych gammopatii. Jest to choroba spowodowana klonalną proliferacją limfocytów B i plazmocytów, które wytwarzają monoklonalną immunoglobulinę, znaną jako białko monoklonalne (białko M). W pracy opisano przypadek mężczyzny skarżącego się na przewlekły ból w dolnej części pleców i umiarkowanie silny ból w stawach krzyżowo-biodrowych. Ponadto pacjent doznał złamania żuchwy i urazu zęba 37. bez wyraźnej  przyczyny.Wykonano unieruchomienie żuchwy i  usunięcie zęba 37. Okres pooperacyjny był powikłany objawami zespołu suchego zębodołu. U pacjenta zdiagnozowano również zaawansowane zapalenie przyzębia. Został ostatecznie hospitalizowany na oddziale hematologii, gdzie rozpoznano szpiczaka plazmocytowego. W diagnostyce różnicowej nietypowego bólu kręgosłupa lekarze rodzinni powinni brać pod uwagę szpiczaka plazmocytowego jako możliwe rozpoznanie. Znajomość podstaw traumatologii szczękowo-twarzowej i chirurgii stomatologicznej może pomóc skrócić czas dotarcia pacjenta do ośrodka specjalistycznego.

Zacznijmy od definicji terminu mumps: „świnka, nagminne zapalenie przyusznic. Ostra wirusowa choroba zakaźna, wywoływana przez wirusy z rodzaju Rubulavirus [czyt.: rubulawirus], charakteryzująca się gorączką, zapaleniem i obrzękiem ślinianek przyusznych, a czasem także innych ślinianek; rzadkim powikłaniem może być zapalenie jąder, jajników, trzustki lub opon mózgowych”. Wyraz mumps jest wyrazem angielskim, łacińskim zaś odpowiednikiem definiowanej choroby jest termin parotitis epidemica [czyt.: parotitis epidemika] – „nagminne zapalenie przyusznic”.