Brak dostępu do nowoczesnych badań diagnostycznych sprawia, że cukrzyca typu 1 często wykrywana jest zbyt późno. Tymczasem jej wczesne rozpoznanie pozwala ograniczyć ryzyko powikłań, a także zastosować leczenie, które może odsunąć w czasie konieczność rozpoczęcia insulinoterapii. Podczas panelu pt. „Nowoczesne technologie medyczne - jak finansować innowacje?” (XXXV Forum Ekonomiczne w Karpaczu) uczestniczący w dyskusji eksperci stwierdzili, że postęp technologiczny w medycynie następuje szybciej niż możliwości finansowe wielu systemów ochrony zdrowia. Dlatego robotyka, nowoczesna diagnostyka, rozwiązania cyfrowe i terapie personalizowane wymagają ogromnych nakładów inwestycyjnych oraz nowych modeli finansowania.

Cukrzyca typu 1 jest jednym z najszybciej narastających wyzwań zdrowotnych w Polsce i na świecie. Dane epidemiologiczne wskazują, że liczba zachorowań wśród dzieci wzrosła w ciągu ostatnich dekad wielokrotnie. Szczególnie niepokojące jest to, że cukrzyca typu 1 diagnozowana jest u coraz młodszych dzieci, często poniżej 5. r.ż., czyli w okresie intensywnego rozwoju psychofizycznego. Duża część pacjentów, zarówno dzieci, jak i dorosłych, diagnozowana jest dopiero w momencie wystąpienia ciężkich objawów, często w stanie kwasicy ketonowej stanowiącej bezpośrednie zagrożenie życia. 

O tym, jak ważna jest wczesna diagnostyka, mówiła prof. dr hab. Małgorzata Myśliwiec z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku. Podkreśliła, że chodzi nie tylko o wczesne rozpoznanie choroby, ale także ocenę jej zaawansowania oraz stałe monitorowanie skuteczności leczenia. Zdaniem ekspertki nowoczesne technologie, np. systemy ciągłego monitorowania glikemii, pozwalają personalizować terapię, poprawiać jakość życia pacjentów i zapobiegać powikłaniom cukrzycy. Według prof. Małgorzaty Myśliwiec przy wyborze leków czy wyrobów medycznych należy brać pod uwagę ich koszt, ale nie można ograniczać się wyłącznie do kryterium finansowego: (...) Dlatego decyzje refundacyjne powinny uwzględniać nie tylko cenę, ale również potencjalne korzyści kliniczne i systemowe.

Prof. Małgorzaty Myśliwiec podkreśliła też znaczenie badań przesiewowych. Przykładem są badania lipidogramu u dzieci oraz wczesne wykrywanie cukrzycy typu 1. Prosty test kosztujący ok. 6 zł może pomóc uniknąć hospitalizacji za ok. 7 tys. zł. Aktualnie w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace nad wprowadzeniem do koszyka świadczeń gwarantowanych w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) badań przesiewowych w kierunku cukrzycy typu 1. W czerwcu 2026 roku świadczenie to uzyskało pozytywną rekomendację Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Jednocześnie prowadzone są prace nad poszerzeniem bilansu zdrowia sześciolatka o badania w kierunku cukrzycy typu 1.