Logo
gabinetprywatny.pl lekarza POZ
Zaloguj / Rejestruj
2026-09-04 Artykuły

Znaczenie oznaczeń stężenia lipoproteiny (a) w praktyce lekarza rodzinnego

Od maja 2025 r. w Polsce funkcjonuje program ,,Moje zdrowie’’, w ramach którego każda osoba powyżej 20. r.ż. może bezpłatnie oznaczyć poziom lipoproteiny (a) [Lp(a)]. Lp(a) jest uznanym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego. Obecnie nie dysponujemy terapiami swoiście ukierunkowanymi na obniżenie Lp(a), zwłaszcza w profilaktyce pierwotnej. U takich osób należy przede wszystkim zadbać o optymalną kontrolę pozostałych czynników ryzyka miażdżycy. Wskazane jest również przeprowadzenie diagnostyki kaskadowej wśród najbliższych członków rodziny i optymalizacja leczenia chorób współistniejących. W celu obniżenia stężenia Lp(a) nie zaleca się stosowania diety ketogennej.

W 90% stężenie Lp(a) jest uwarunkowane genetycznie, z niewielkim wpływem diety i czynników środowiskowych. U ok. 20% Europejczyków stężenie to jest podwyższone i stanowi niezależny czynnik ryzyka chorób układu krążenia pochodzenia miażdżycowego oraz zgonu.

Rozkład stężeń Lp(a) jest nieliniowy i wykazuje istotne zróżnicowanie geograficzne oraz rasowe – najwyższe średnie poziomy obserwuje się w populacji afrykańskiej, pośrednie w populacji europejskiej, a najniższe w populacji wschodnioazjatyckiej. Istnieją również różnice osobnicze, ponieważ u kobiet po menopauzie stężenie Lp(a) rośnie w związku ze zmianami hormonalnym [1].

 

  Czytaj pełny tekst

Autor: dr n. med. Anna Citko , mgr Kamil Książek

Udostępnij:

Data publikacji: 2026-09-04

Źródło: "Gabinet Prywatny" nr 04/26

Słowa kluczowe: lipoproteina (a), ryzyko sercowo-naczyniowe, czynniki ryzyka miażdżycy, dieta ketogenna, miażdżyca, profilaktyka

1. Miszczak M, Prejbisz A, Dobrowolski P. Lipoproteina(a) – czy czeka nas rewolucja w kardiologii? Lekarz POZ. 2025;4:261-264.
2. Cybulska B, Kłosiewicz-Latoszek L. What do we know about lipoprotein( a)? Kardiol Pol. 2015;73(4):235-239.
3. Malczewska-Malec M, Góralska J, Gruca A, Dembińska-Kieć A. Biochemia kliniczna i diagnostyka zaburzeń gospodarki lipidowej. In: Solnica B, Dembińska-Kieć A, Na-skalski JW, editors. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. 5th ed. Wrocław: Edra Urban & Partner; 2022. p. 242-274.
4. Surma S, Zembala MO. Lipoproteina(a) – dlaczego jest taka ważna, również dla kardiochirurga? Aktualny przegląd literatury i badań klinicznych. Choroby Serca i Naczyń. 2023;20:97-107.
5. Patel SK, Badross MS, Dhingra NK, Moroney M, Casey JH, Ali Hassan SM, et al. Emerging implications of elevated lipoprotein(a) levels in coronary artery bypass graft surgery. Ann Thorac Surg. 2025;120(1):167-176. doi: 10.1016/j.athoracsur.2025.01.013.
6. Corral P, Matta MG, Schreier L. Are lipoprotein(a) levels decreased in insulin resistance and type 2 diabetes? Curr Opin Lipidol. 2025;36(4):179-184. doi:10.1097/MOL.0000000000000996.
7. Rosas HD, Lai F, Mercaldo N. Lipoprotein(a) levels in Down syndrome: a conundrum. Alzheimers Dement. 2025;21(6):e70338. doi:10.1002/alz.70338.
8. Koschinsky ML, Kalra DK, Boffa MB. Lipoprotein(a): an underappreciated inherited risk factor for atherosclerosis, aortic stenosis, and abdominal aortic aneurysm. Annu Rev Med. 2026;77(1):31-43. doi:10.1146/annurev-
-med-050124-025051.
9. Yuliasih Y, Rachma B, Sutanto H. Lipoprotein(a) at the crossroads of inflammation and atherosclerosis in rheumatoid arthritis: a narrative review. J Clin Lipidol. 2025;S1933-2874(25)00525-2. doi:10.1016/j.jacl.2025.12.003.
10. Nardoianni G, Tocci G, Pala B, et al. Lipoprotein(a) in essential hypertension: associations with blood pressure and hypertension-mediated organ damage. High Blood Press Cardiovasc Prev. 2026. doi:10.1007/s40292-
026-00783-8.
11. Han DQ, Ma TY, Wu DH, et al. Lipoprotein(a) in neoplastic transformation. Clin Chim Acta. 2026;579:120581. doi:10.1016/j.cca.2025.120581.
12. Liu J, Jiang Y, Xing Y, et al. Elevated serum lipoprotein(a) as a prognostic marker for reduced survival in pancreatic cancer. BMC Gastroenterol. 2025;26(1):81. doi:10.1186/s12876-025-04573-9.
13. Thomas PE, Vedel-Krogh S, Nielsen SF, et al. Lipoprotein(a) and risk of dementia: findings from three cohort studies. Eur Heart J. 2025;46(44):4779-4791. doi:10.1093/eurheartj/ehaf465.
14. Stoltz TT, Jensen AMR, Roed AKH, et al. Plasma levels of lipoprotein(a) in persons with HIV compared to the general population. AIDS. 2026;40(1):35-42. doi:10.1097/QAD.0000000000004349.
15. Dembińska-Kieć A, Naskalski JW. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii. 3rd ed. Kraków: Urban & Partner; 2007.
16. Mach F, Koskinas KC, Roeters van Lennep JE, et al. 2025 focused update of the 2019 ESC/EAS guidelines for the management of dyslipidaemias. Eur Heart J. 2025;46(42):4359-4378. doi:10.1093/eurheartj/ehaf190.
17. Januszewicz A, Prejbisz A, Kabat M, Dobrowolski P. Vademecum diagnostyki i leczenia nadciśnienia tętniczego oraz zaburzeń lipidowych. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2023.
18. Enkhmaa B, Berglund L. Lipoprotein(a) and effects of diet: time for reassessment. Nutrients. 2025;17(10):1714. doi:10.3390/nu17101714.
19. Deo N, Siddiqui H, Peppercorn K, et al. Antidepressants stimulate lipoprotein(a) macropinocytosis via serotonin-enhanced cell surface binding. J Lipid Res. 2025;66(10):100889. doi:10.1016/j.jlr.2025.100889.
20. Broncel M, Ruxer J. Cukrzyca i zaburzenia lipidowe w gabinecie lekarza POZ. Poznań: Termedia; 2017.
reklama Dietetyka2026_Medyk_890x300